Hebben we het over ouderenzorg, dan hebben we het ook over geneesmiddelen en apotheken. Een interessante sector om op in te zoomen. Met relatief veel kleine zorgaanbieders, en vrij onderhandelbare tarieven. Dit betekent dat al die aanbieders en zorgverzekeraars samen tot prijsafspraken moeten komen. Daar gebeurt iets interessants: apothekers bundelen hun krachten via collectieven en de prijzen blijven redelijk stabiel. Een nadere verkenning.

Er zijn ruim 2.000 apotheken in Nederland, zelfstandig of verbonden aan een huisartspraktijk. Die maken allemaal afspraken met zorgverzekeraars over de inhoud van de zorg en over de hoogte van de tarieven. In 2017 sloten 93 op de 100 apotheken zo’n contract af met zorgverzekeraars. In 2014 was dat nog 86%.

Contracteergraad apotheken
Contracteergraad apotheken

Apothekers bundelen krachten bij de zorginkoop

Best opmerkelijk dat al die relatief kleine aanbieders afspraken kunnen maken met zorgverzekeraars. Dat doen ze ook niet individueel, maar via een collectief. Wat zowel voordelig is voor zorgverzekeraars als voor zorgaanbieders. Zorgverzekeraars sluiten contracten met zo’n 10 collectieven in plaats van met 2.000 apotheken apart. Dit betekent dat er meer mogelijkheden zijn voor inhoudelijke afspraken en voor afspraken op de langere termijn.

Op hun beurt komen de apothekers via het collectief daadwerkelijk in gesprek met de zorgverzekeraars. Dat zou in hun eentje niet lukken. Daarnaast biedt een collectief ook allerlei diensten voor apotheken die voordelig kunnen zijn, bijvoorbeeld op ICT-gebied.

Onderhandelen via collectieven is – volgens de Autoriteit Consument en Markt (ACM) – ook toepasbaar in andere (eerstelijns) zorgsectoren. Zo zou dit  bijvoorbeeld voor fysiotherapeuten en huisartsen een goede mogelijkheid kunnen zij om aan tafel te komen bij de zorgverzekeraars. Er zijn verschillende mogelijkheden voor zorgaanbieders om zich in collectieven te organiseren. Voor een overzicht van mogelijke organisatievormen, lees de Monitor Betaalbaarheid en contractering.

Stabiliteit in de uitgaven

In de apotheekzorg gaat jaarlijks ruim € 4,5 miljard om.
Dat is iets meer dan € 1.000 gemiddeld per patiënt die geneesmiddelen gebruikt. Hoe ontwikkelden de uitgaven zich in deze sector waar vrije prijzen gelden, en waar zorgaanbieders en zorgverzekeraars samen tarieven afspreken in hun contracten?

Uit de monitor Betaalbaarheid en contractering van de NZa blijkt dat de uitgaven aan geneesmiddelen via de apotheek redelijk stabiel zijn gebleven tussen 2012 en 2016.

Uitgaven per patiënt
Uitgaven per patiënt

Er zijn wel enige schommelingen, maar met duidelijke oorzaken. Zo zorgde een nieuw medicijn voor hepatitis C in de jaren 2014-2016 bijvoorbeeld voor een tijdelijke stijging in de uitgaven.