Innovatie. Mooi woord he? Het klinkt fris, het voelt nieuw. Als een energierijke, stuwende kracht. Maar wat bedoelen we eigenlijk met het woord innovatie? Bij de NZa is dit containerbegrip onderverdeeld in 3 categorieën. De voorbeelden hieronder schetsen wat er bedoeld wordt met deze innovatiesoorten. En waarom het zo belangrijk is om te blijven innoveren in de zorg.

Productinnovatie: Medicijnwekker

Productinnovaties zijn nieuwe (hulp)middelen die de zorg vooruit kunnen helpen. Ook nieuwe diagnostiek en bijvoorbeeld nieuwe manieren van behandelen vallen onder deze vorm van innovatie. Deze hulpmiddelen zorgen er bijvoorbeeld voor dat mensen langer zelf de regie over hun zorg en dagindeling houden. Een voorbeeld pur sang: een apparaat dat van zich laat horen als het tijd is voor de patiënt om zijn medicijnen te nemen. De (wijk)verpleegkundige komt alleen langs als dit niet gelukt is. Zo heeft hij als zorgverlener vaker zijn handen vrij voor andere patiënten. Of zoals de verpleegkundige in het filmpje zegt: “Zorg op afstand en zo nodig alsnog dichtbij.”

"Zorg op afstand en zo nodig alsnog dichtbij."

Techniek in de thuiszorg...kan dat? In de video Techniek in de thuiszorg ziet u wat er bijvoorbeeld mogelijk is.

Innovatieve ideeën van Joris Slaets

Verpleeghuizen meer richten op kwaliteit van leven

“Onze verpleeghuizen zijn medisch georiënteerd. Gericht op het beperken van risico’s of symptomen. Maar deels hebben ze een functie van een hospice. In Denemarken, Zweden en België begrijpen ze dat goed. Daar focussen ze op kwaliteit van leven. Ze kopen medische expertise in naar behoefte, waardoor er ruimte overblijft voor de zo gewenste persoonlijke aandacht. Daar kunnen we van leren.”

Procesinnovatie: Gemengd wonen

Om een productinnovatie in te voeren is regelmatig ook een verandering in werkwijzen nodig. Denk bijvoorbeeld aan nieuwe samenwerkingsrelaties of een andere rolverdeling tussen professionals. Het veranderen van werkwijzen wordt procesinnovatie of sociale of zachte innovatie genoemd. Procesinnovatie kan ook op zichzelf staan, dus zonder dat een productinnovatie deze aanjaagt.

Een goed voorbeeld vindt u bij woon- en zorgcentrum Humanitas in Deventer. Hier hebben 6 studenten een kamer tussen de ouderen in het verpleeghuis. In plaats van huur te betalen, gaan ze minimaal 30 uur per maand met de bewoners om. De studenten zijn volgens Humanitas Deventer zo deel van een rijke en warme woonomgeving en dit woonklimaat straalt af op bewoners en medewerkers. Of zoals directeur Gea Sijpkes het zegt: “Studenten brengen de buitenwereld naar binnen met hun verhalen en romances. Dit brengt leven in de brouwerij.” Zo leren én profiteren verschillende generaties van elkaar.

"Zo leren én profiteren verschillende generaties van elkaar."

Innovatieve ideeën van Joris Slaets

Zelf verantwoordelijkheid nemen

“Op ouderdom kunnen we ons beter voorbereiden. Door tijdig dat huis met die trappen in te wisselen voor een gelijkvloerse woning zonder drempels. Of door te gaan wonen in een kleine woongemeenschap, bijvoorbeeld een gebouw waar ouderen en studenten samenwonen. Of waar een groep gelijkgestemde particulieren samen een gebouw betrekt. Er zijn al veel goede voorbeelden van. Op zo’n plek kun je op elkaar terugvallen en is zorg efficiënt te organiseren.”

Systeeminnovatie: Bekostiging wijkverpleging

Het systeem is dat wat staat: het zorgstelsel, de wet- en regelgeving, de kwaliteitseisen en de afgebakende rollen die partijen zoals zorgaanbieders, zorgverzekeraars en overheidsinstanties moeten vervullen. Deze vorm van innovatie is iets dat regulerende instanties tot taak hebben. De bekostiging wijkverpleging is zo’n systeeminnovatie. Het begon met zorgaanbieders in de wijkverpleging. Zij vroegen om minder administratieve lasten en meer tijd voor hun cliënten. Jessica Veldhuizen is vanuit haar rol als junior-onderzoeker betrokken bij de doorontwikkeling van de bekostiging en werkt daarnaast als wijkverpleegkundige: “Je merkt dat de administratieve lasten erg zijn opgelopen. Denk aan de 5-minuten registratie van de geleverde zorg en het invullen van vragenlijsten. Dit kost onnodig veel tijd, kostbare tijd die je liever direct aan de cliënt zou willen besteden.”

Toenmalig staatssecretaris Van Rijn hoorde deze wens uit het veld. Hij vroeg daarom aan de NZa om de bekostiging van de wijkverpleging onder de loep te nemen. Dit filmpje laat zien wat er nu gebeurt:

Zoals u ziet is dit een groot project: een systeeminnovatie die veel kan veranderen. De eerste stap is informatie vergaren, want kennis is de basis. Zo hebben 1000 verpleegkundigen meegedaan aan een onderzoek naar cliëntkenmerken. Hier zijn al 35 cliëntkenmerken uit gekomen en in een promotieonderzoek worden nu data-analyses gedaan naar deze kenmerken. Ook onderzoeken we verschillende vormen van bekostiging zodat op termijn de best passende mogelijkheid ingevoerd wordt.

Yolande Waterreus
Yolande Waterreus, programmamanager Innovatie bij de NZa

NZa stimuleert klimaat voor kick-starten en opschalen

Yolande Waterreus, programmamanager Innovatie bij de NZa: “We vinden een maatschappelijk klimaat waarin kick-starten en het opschalen van kansrijke innovatie mogelijk is erg belangrijk. Vanuit de NZa dragen we daaraan bij door gericht onze beleidsregels onder de loep te nemen: dit jaar doen we dat voor de beleidsregels in de Wlz die betrekking hebben op facultatieve prestaties en op de beleidsregels voor S3 in de huisartsenbekostiging. We kijken of de bestaande regels innovatie stimuleren of juist dwarsbomen. En hoe dat beter kan.”

Budget voor innovatie

Wilt u als zorgaanbieder zelf aan de slag met een vernieuwing, dan is het goed om te weten dat zorgkantoren of zorgverzekeraars de meeste innovaties financieren. Valt de innovatie die u in gedachten heeft niet onder een bestaande zorgprestatie? Dan kunt u misschien gebruik maken van de beleidsregel Innovatie voor kleinschalige experimenten van de NZa. Hier kunt u, samen met een zorgverzekeraar of zorgkantoor, zelf een innovatie-experiment starten. Ook is het mogelijk om aan te sluiten bij een al lopend innovatieproject.

Wilt u meer weten over innovatiemogelijkheden bij de NZa? Kijk dan eens op het tabblad zorginnovatie bij uw zorgsector. Bijvoorbeeld bij de medisch-specialistische zorg of de langdurige zorg.