Integrale zorg

De zorgvraag van patiënten zou altijd centraal moeten staan. Te vaak nog wordt gewerkt vanuit de huidige instituten. Terwijl de zorgvraag vaak breder is dan het specifieke vakgebied, sector of domein kan bieden. Daarom is samenwerking zo belangrijk. Pas dan is er sprake van goede integrale zorg voor de patiënt. Deze ontwikkeling vergt tijd. We zien initiatieven ontstaan in de sector die we waar nodig ondersteunen en stimuleren. Het is een belangrijk onderdeel van ons advies nieuwe bekostiging medisch-specialistische zorg. We stimuleren integrale zorg in de geboortezorg door middel van een integraal tarief. Indien noodzakelijk kijken we kritisch naar onze regels. Voorbeelden zijn de adviezen voor integrale zorg voor chronische patiënten thuis en eerstelijns verblijf als essentieel onderdeel van de keten. Dat blijven we doen. Ook komt ons Informatie en contactcentrum (ICC) meer in stelling. Vragen en meldingen die ons ICC ontvangt over de onderwerpen samenwerking, integrale zorg en zorg op de juiste plek, krijgen voorrang.

Zorg voor ouderen

Mensen laten zich niet vangen in wetten of regels. Dat geldt ook voor de zorg. Daarom kijken we naar de mens áchter de zorg. En nemen deze als uitgangspunt in ons werk. In maart brachten we voor het eerst een onderzoek uit waarin de zorg rondom een doelgroep centraal stond. In onze monitor Zorg voor ouderen kijken we naar de zorg die 65-plussers uit verschillende domeinen nodig hebben. We maakten hierbij gebruik van een door ons aangepaste versie van het zorgtredenmodel van het sociaal cultureel planbureau. Dit onderzoek maakt inzichtelijk in welke fase van hun leven ouderen het meest zorg nodig hebben, en waaruit dan de zorgbehoefte bestaat. Zo blijkt dat het merendeel van de ouderen weinig zorg nodig heeft. Slechts een klein deel heeft veel zorg nodig. Twintig procent van de ouderen gebruikt tachtig procent van de zorguitgaven voor ouderen.

Zorgtredenmodel

Zorgtredenmodel


Zorgtrede 1 - Gebruik van eerstelijnszorg
Zorgtrede 2 - Bezoek aan een medisch specialist en/of ziekenhuisopname
Zorgtrede 3 - Wmo-ondersteuning (vooral huishoudelijke hulp)
Zorgtrede 4 - Persoonlijke verzorging of verpleging thuis (tijdelijk) en/of korte opvang in tehuis
Zorgtrede 5 - Persoonlijke verzorging of verpleging thuis (structureel) en/of korte opvang in tehuis
Zorgtrede 6 - Residentiële opname in verzorgings- of verpleeghuis

Wmo-verblijf (oude AWBZ-zorg) zit in zorgtrede 4 of 5.

Zorgtredenmodel

We concluderen dat 48% van de totale zorguitgaven naar ouderen gaat. Binnen deze groep is er grote variatie. De meeste 65-jarigen zijn vitaal en gebruiken nauwelijks meer zorg dan de gemiddelde Nederlander. Maar de gemiddelde zorgkosten stijgen sterk met de leeftijd. Voor 85-plussers liggen de gemiddelde kosten vier keer hoger dan de kosten voor mensen tussen 65 en 75 jaar.

Zorggebruik van ouderen ten opzichte van jongeren

Bevolking

0-65: 81%

65+: 19%

Totale uitgaven

0-65: 52%

65+: 48%

Uitgaven Zvw

0-65: 56%

65+: 44%

Uitgaven Wlz

0-65: 42%

65+: 58%

Uitgaven Wmo maatwerkarrangementen

0-65: 63%

65+: 37%

Zorggebruik van ouderen ten opzichte van jongeren
 Zorgtrede  Aantal gebruikers  Uitgaven
Zorggebruikers en uitgaven per zorgtrede in 2016
 1  748.299 (24%)  € 365 miljoen (1%)
 2  1.582.508 (51%)  € 6.7 miljard (24%)
 3  95.689 (3%)  € 616 miljoen (2%)
 4  172.348 (6%)  € 2.2 miljard (8%)
 5  329.465 (11%)  € 7.1 miljard (25%)
 6  188.863 (6%)  € 11 miljard (40%)

Gezamenlijke inkoop acute ggz

In opdracht van het ministerie onderzochten we welke manier van bekostigen het beste aansluit bij de afspraken die zorgaanbieders en zorgverzekeraars hebben gemaakt om de kwaliteit van de acute ggz per regio te verbeteren. We adviseren om de acute zorg voor de patiënten met een psychiatrische aandoening op een andere manier te bekostigen.

Zorgaanbieders en zorgverzekeraars komen tot één budget per regio voor de eerste drie dagen van de acute ggz voor de triage van de patiënten, de beoordeling en crisisbehandeling inclusief eventueel een opname. Een budget is belangrijk omdat acute ggz altijd 24/7 beschikbaar moet zijn. Door met een budget te werken zijn de kosten voor de 24/7 beschikbaarheid wel gedekt, ook in de dunbevolkte gebieden waar minder patiënten zijn. Het advies is inmiddels door de staatssecretaris van VWS overgenomen. Voor de NZa een belangrijk resultaat, waarmee de zorg voor een kwetsbare groep mensen beter wordt ingericht. De zorgverzekeraars en zorgaanbieders geven hier op dit moment invulling aan.

Eerstelijns verblijf als essentieel onderdeel van de keten

Sinds 1 april 2018 is er een landelijk dekkend netwerk van coördinatiepunten voor eerstelijnsverblijf. Dit biedt meer inzicht in de beschikbaarheid van eerstelijnsverblijf in een regio. In onze marktscan acute zorg concludeerden we dat dit inzicht nodig was voor zorgverleners. Wie na bijvoorbeeld een operatie of een val in huis tijdelijk verblijf nodig heeft, kan terecht bij verschillende zorgaanbieders. Wachten is in die situaties geen optie. Patiënten moeten snel zorg krijgen, en op de juiste plek. Als vervolgstap onderzochten we of de reeds opgezette coördinatiepunten verbreed kunnen worden naar alle zorgvormen met tijdelijk verblijf en hoe deze coördinatiepunten te bekostigen.

We adviseren op de langere termijn de bekostiging van deze coördinatiepunten via een aparte prestatiebeschrijving vorm te geven. Wel is de vraag of dit past binnen de huidige wetten en regels. Een verdere verkenning van deze optie kost tijd en pakken we het komende jaar op. Op de korte termijn kijken we naar andere mogelijkheden om deze vorm van zorg te bekostigen, bijvoorbeeld via een subsidieregeling ten laste van de rijksbegroting. Want wachten als je zorg nodig hebt, is geen optie.

Toezichthouders versterken elkaar

Samenwerking is ook voor de toezichthouders in de zorg essentieel. De NZa en de Inspectie Gezondheidzorg en Jeugd (IGJ) hebben beide hun eigen taken en bevoegdheden. Soms ondersteunen de taken elkaar of liggen ze in elkaars verlengde. Samenwerking kan onze effectiviteit dan verbeteren. Waardoor het toezicht op de zorg, en daarmee de kwaliteit, betaalbaarheid en toegankelijkheid, beter wordt. Het afgelopen jaar hebben we hier met de IGJ stappen in gezet. Voorbeelden zijn:

De komende jaren versterken we de samenwerking met de IGJ op het toezicht verder. Zo zetten we stappen om samen de wachttijden terug te dringen.

Informatie- en contactcentrum (ICC)

Telefoon: 088 - 770 8 770 (lokaal tarief)
E-mail: info@nza.nl
Webcare: @Zorgautoriteit
 

Preventie

Preventie is een investering in kwaliteit van leven. Voorkomen is niet alleen beter dan genezen. Het zorgt ervoor dat mensen een betere kwaliteit van leven ervaren. Bovendien kan het de vraag naar zorg later in het leven verminderen, wat de betaalbaarheid en toegankelijkheid van zorg ten goede komt. Daarom maakt de NZa meer werk van preventie. Want er is al heel veel mogelijk binnen de bestaande kaders. Daarom hebben we recent een aantal maatregelen aangekondigd. 

Zorgaanbieders hebben ruimte voor geïndiceerde preventie en zorggerelateerde preventie. Zorgverzekeraars kunnen dit stimuleren en inkopen. Er zijn bekostigingsmodellen, zorgprestaties, tarieven en betaaltitels om zorg inclusief preventie te leveren, te declareren, te contracteren en te vergoeden. Binnen een paar zorgsectoren zijn er ook vrijheidsgraden die ruimte bieden om bijvoorbeeld vernieuwend te zijn, samen te werken én er is nog de beleidsregel innovatie. De innovatieruimte is groot binnen de huidige regels. Toch is het voor partijen niet altijd even duidelijk wat de mogelijkheden zijn. Er wordt soms gesteld dat bekostiging van preventie niet kan of moeilijk gaat. Wij horen graag concrete voorbeelden en casuïstiek waar deze knelpunten zich voordoen.

Daarom gaan we met zorgaanbieders en zorgverzekeraars in gesprek. Zodat wij weten hoe het in de praktijk werkt; het contracteren van preventie, samenwerking en de positieve ervaringen en ontwikkelingen. Want de ontwikkelingen op het gebied van preventie gaan snel. De regels en randvoorwaarden moeten voldoende meebewegen. Daar waar dit niet zo is gaan we in gesprek en zoeken we gezamenlijk naar oplossingen. Aan de hand van concrete casussen en voorbeelden gaat we aan de slag!

Gecombineerde levenstijlinterventie

Het ministerie van VWS heeft besloten om vanaf 2019 de zogenoemde gecombineerde leefstijl interventie (GLI) te vergoeden vanuit de basisverzekering. Het gaat om advies en begeleiding over voeding, beweging en gedrag met als doel een gezondere leefstijl voor de patiënt. De NZa maakt het per 2019 mogelijk om leefstijlcoaching in rekening te brengen voor mensen met overgewicht en obesitas. In Nederland komen zo’n vijf miljoen mensen in aanmerking voor leefstijlcoaching. De huisarts kan mensen doorverwijzen. Verschillende beroepsgroepen zoals leefstijlcoaches, fysiotherapeuten en diëtisten kunnen de zorg leveren. Een GLI duurt 24 maanden en de bekostiging sluit hier op aan. GLI wordt alleen vergoed als de gekozen vorm bewezen effectief is.

(Beeldtitel: Leefstijlbegeleiding.)

VROUWENSTEM: Hé, hallo. Kom binnen.

Zoek lekker een plekje.

RENATE BOUDEWIJNS: Een gecombineerde leefstijlinterventie is een aanpak voor mensen met overgewicht waarin we met alle facetten van leefstijl aan de slag gaan.

En dat gaat over gezonde voeding.

Dat gaat over in beweging komen en in beweging blijven.

Dat gaat over stressmanagement.

Dat gaat over beter slapen.

En eigenlijk omgaan met alle verleidingen die je overdag tegenkomt.

BOUDEWIJNS: Welkom bij de training leefstijlcoaching.

Om te beginnen, gaan we het vandaag hebben over bewegen.

Je leefstijl moet veranderen. Daar willen we aan werken. Dat moet echt veranderen.

De laatste twee jaar ben ik veertig kilo aangekomen door diabetes en allerlei kwalen, minder bewegen en dat wil ik veranderen.

En liefst met de hulp van anderen, want zelf kan ik het niet.

(Aldus een man.)

BOUDEWIJNS: Innovatief hieraan is dat de leefstijlcoach een spin in het web is waarin we alle leefgebieden meepakken.

Ook de diëtist inzetten op het moment dat het nodig is een buurtsportcoach inzetten als dat nodig is en met de patiënt kijken welke zorg er verleend moet gaan worden.

Hij heeft aangegeven dat hij nog steeds graag wil gaan zwemmen.

Hij wil heel graag met jou even meekijken hoe we dat kunnen organiseren.

BOUDEWIJNS: Het voordeel voor cliënten is dat zij niet bij verschillende zorgprofessionals hoeven aan te kloppen maar dat zij één vast aanspreekpunt hebben en vanuit dat aanspreekpunt de juiste zorg verleend krijgen en dat het niet heel erg versnipperd is.

Het totaalpakket moet kloppen.

(Het logo van de Nederlandse Zorgautoriteit.)

De regels gelden niet voor leefstijlcoaching van kinderen. Op dit moment vinden er experimenten plaats naar de ketenaanpak van een gezonde leefstijl voor kinderen. Aan de hand van de uitkomsten bekijkt Zorginstituut Nederland hoe de zorg voor kinderen met overgewicht er uit moet zien. Ook voor kinderen is een gezonde leefstijl erg belangrijk. Daarom hopen wij op korte termijn ook de regels voor kinderen op te zetten.

Innovatie

Dagelijks verbeteren nieuwe ideeën en innovaties de zorg voor de patiënt. Vaak begint dit klein in een regio of in een instelling. De ideeën kunnen concreet zijn en voor een patiënt een goede maatwerkoplossing bieden. Maar kleine innovaties kunnen een flinke bijdrage leveren aan onze zorg. Verbeteringen in processen kunnen helpen de zorg te verbeteren en toegankelijk en betaalbaar te houden. De NZa moedigt deze initiatieven aan. We faciliteren en ondersteunen waar mogelijk. Daarnaast kijken we naar onze regels en steunen we experimenten.

Een voorbeeld hiervan is de persoonsvolgende bekostiging in de Wlz. Het is goed mogelijk om langdurige zorg zo te organiseren dat de wensen van de cliënt daarin centraal staan. Naar aanleiding van goede resultaten van experimenten in de regio Limburg en Rotterdam heeft de NZa de randvoorwaarden die daarvoor nodig zijn in de bekostiging aangepast. Zorgkantoren kunnen dit samen met aanbieders in hun regio vormgeven.

Zorginnovatie

NZa Innovatie congres 2018

Wij zien mooie initiatieven in de sector, bijvoorbeeld innovaties in de manier waarop de zorg wordt geleverd. Met elkaar delen en van elkaar leren is essentieel om hier een goed vervolg aan te geven. Niet alleen binnen je eigen sector, maar ook over de sectoren heen.

Wij hebben oog voor de uitdagingen bij implementatie van innovatie. Daarom organiseren wij op 6 december een invitational congres zodat waardevolle initiatieven ons weten te vinden en met ons in gesprek gaan. Vervolgens kunnen wij met hen de huidige mogelijkheden verkennen en waar nodig, samen met de partners van Zorg voor Innoveren (Het Zorginstituut, Ministerie van VWS, ZonMw en NZa) nieuwe mogelijkheden ontwikkelen. Zo leveren we als NZa een waardevolle bijdrage aan opschaling van innovatie. Hierbij focussen wij ons op experimenten die maatschappelijke waarde opleveren: meerwaarde op kwaliteit, gezondheid en/of kosten.

E-health

E-health is een belangrijk instrument om de zorg voor de patiënt te verbeteren. Het maakt de zorg doelmatiger. Door de geïntroduceerde digitale consulten of telemonitoring van patiënten, kunnen behandelaren vaker zorg op afstand bieden. Patiënten kunnen die zorg dan thuis krijgen en hoeven niet naar de zorgaanbieder te reizen. Daarom stimuleert de NZa de inzet van e-health en hebben wij de mogelijkheden om e-health te leveren verruimd.

(Een animatie.)

(E-health kan de zorg beter, sneller en waarschijnlijk goedkoper maken. Wie diabetes heeft, kan tegenwoordig zelf zijn glucose meten en de meting digitaal doorgeven. Logopedie-oefeningen? Die kun je online doen. Of een patiënt heeft via een videoverbinding op zijn eigen televisie een e-consult met zijn arts.)

(Zomaar een paar voorbeelden van ICT-toepassingen die ondersteunen bij het leveren van zorg. Oftewel e-health.)

(E-health neemt een steeds grotere rol in de zorg in. Een ontwikkeling die de Nza aanmoedigt. Op voorwaarde dat door e-health de zorg beter en betaalbaarder wordt. Maar hoe wordt e-health betaald?)

(De bekostiging en regels mogen innovatie niet in de weg staan. In de praktijk is dan ook vaak meer mogelijk dan wordt gedacht. De regels voor e-health verschillen per sector. Als bestaande zorg door e-health op een andere manier wordt aangeboden, kun je hiervoor afspraken maken met zorgverzekeraars. Het uitgangspunt is goede en betaalbare zorg. Een praktijkvoorbeeld.)

(Een patiënt meldt zich bij de huisarts met een plekje. De huisarts maakt er een foto van en stuurt deze naar de dermatoloog. De dermatoloog bekijkt het plekje, stuurt informatie terug en de huisarts bespreekt de bevindingen met de patiënt. Hiermee wordt de patiënt een bezoek aan het ziekenhuis bespaard.)

(Als de huisarts hierover afspraken maakt met de zorgverzekeraar, kan hij de kosten voor een meekijkconsult bij de zorgverzekeraar declareren. En betaalt hij direct aan het ziekenhuis voor het meekijken van de dermatoloog. Nog een voorbeeld.)

(In de langdurige zorg ontvangen verpleeghuizen een dagbudget per patiënt. Dit budget is vrij te besteden als het maar om Wlz-zorg gaat. Zo kan het budget bijvoorbeeld ingezet worden voor het installeren van alarminstallaties voor valpreventie.)

(Allemaal innovatieve mogelijkheden die de zorg verbeteren voor patiënt en zorgaanbieder. Heb je zelf een idee waarmee je met e-health de zorg wilt verbeteren? Bespreek dit dan met de zorgverzekeraar, bijvoorbeeld tijdens de contractering.)

(Want er is meer mogelijk dan je denkt. Maak er gebruik van!)

(Wil je meer weten over de bekostiging van e-health? Kijk dan op onze website.)

(Beeldtekst: NZa.nl. Een computerscherm met daarop het logo van de NZa.)

RUSTIGE MUZIEK DIE WEGEBT

E-health, maak er gebruik van

De NZa heeft aan huisartsen en zorgverzekeraars voorgesteld om per 2019 makkelijker digitale consulten te declareren. De prestaties telefonisch consult en e-mailconsult vervallen. Het maakt niet meer uit op welke manier de huisarts het consult met de patiënt organiseert. Dat kan in de spreekkamer plaatsvinden, maar ook telefonisch, via de mail of op andere digitale wijze. In de medisch-specialistische zorg zijn de regels voor telemonitoring gewijzigd. Daardoor kunnen specialisten het monitoren van patiënten op afstand makkelijker declareren.

In de Wegwijzer is een hoofdstuk opgenomen hoe zorgverzekeraars bij hun zorginkoop kunnen samenwerken om nieuwe initiatieven op het gebied van e-health breed beschikbaar te maken voor hun verzekerden. Zorgverzekeraars hebben daarbij meer ruimte dan ze nu vaak denken.

Kiezen voor goede, betaalbare en toegankelijke zorg

Nederlanders hebben veel keuzevrijheid in de zorg. Mensen kiezen voor een zorgverzekering en hebben keuze tussen zorgaanbieders. Deze keuzevrijheid is belangrijk omdat het een prikkel geeft om de zorgverzekering of de zorg aan te passen aan de behoefte van de verzekerde of patiënt.

Kiezen voor zorgverzekeraar

We hebben verschillende rapporten uitgebracht over de keuze op de polismarkt. Ongeveer 9,8 miljoen premiebetalers hebben een basispolis waarvoor een goedkoper, (bijna) gelijk alternatief bestaat. Mensen kunnen dus geld besparen. Het is voor consumenten lastig om basispolissen te vergelijken en het kost veel moeite kost om een keuze te maken. Dat moet beter.

Keuzevrijheid kan niet zonder informatie. Goede informatie is nodig om burgers te helpen weloverwogen en passende keuzes te maken. Wil informatie deze functie kunnen vervullen, dan is belangrijk dat aan een aantal eisen wordt voldaan. Om te beginnen: relevante informatie moet op het juiste moment beschikbaar zijn. Zo wil de patiënt vooraf weten wat de zorg kan kosten en niet achteraf. Daarnaast: de informatie moet vindbaar, begrijpelijk en vergelijkbaar zijn. Verzekeraars en zorgaanbieders kunnen hieraan invulling geven door informatie die bij elkaar hoort in samenhang te presenteren, door informatie te standaardiseren en door te toetsen of burgers de informatie gemakkelijk kunnen vinden en begrijpen. Digitale vormen van informatieverstrekking bieden kansen om aan te sluiten bij de belevingswereld en behoeften van specifieke groepen burgers en kunnen voorkomen dat burgers in gedragsvalkuilen stappen. Goede informatie over de gevolgen van overstappen kan bijvoorbeeld, de vaak onterechte angst om bij een andere polis niet dezelfde zorg vergoed te krijgen, verminderen.

Informeren over kosten

In de wet en in onze regels leggen we nadere eisen op waar op zijn minst aan voldaan moet worden. Daarbij lag de afgelopen periode de focus op het informeren over kosten die de patiënt mogelijk zelf moet bijdragen. Dat kan komen doordat de zorg niet in het basispakket zit, onder het eigen risico valt of omdat er sprake is van niet-gecontracteerde zorg. Daar krijgen we bij ons Informatie- en Contactcentrum veel vragen over binnen. Vanwege de vragen over het eigen risico hebben we een informatiekaart en een video uitgebracht om zorgaanbieders, zorgverzekeraars en patiënten goed te informeren. Verder hebben we expliciet aangegeven wat we verwachten van zorgaanbieders en zorgverzekeraars.

Voorbeeld ziekenhuisbezoek in 2018
Informatiekaart ziekenhuisbezoek in 2018

We zien dat het voor verzekerden moeilijk is om vooraf te achterhalen wat ze precies zelf moeten betalen als ze naar een zorgaanbieder willen die geen contract heeft met hun zorgverzekeraar. We vinden het belangrijk dat verzekerden dit inzicht vooraf wel hebben. Zorgverzekeraars moeten daarom duidelijk zijn over wat patiënten zelf moeten bijbetalen. Zorgaanbieders die geen contract hebben met de zorgverzekeraar van de patiënt hebben hier ook een verantwoordelijkheid. Zij moeten patiënten er vooraf op wijzen dat ze mogelijk een deel van de rekening zelf moeten betalen. Zo kunnen verzekerden op basis van volledige informatie beslissen of ze naar een niet-gecontracteerde aanbieder willen, zonder dat zij achteraf worden verrast met hoge eigen betalingen.