Eelke Blokker
Eelke Blokker
Eelke Blokker, Instituut voor Publieke Waarden

Eelke Blokker is maatschappelijk ondernemer en oprichter van het Instituut voor Publieke Waarden. Hij zoekt naar creatieve oplossingen voor mensen en gezinnen die in de knel zijn gekomen en niet mee kunnen doen in onze samenleving. Zijn doel? Niet het probleem van deze mensen faciliteren, maar de problemen waar zij tegen aanlopen daadwerkelijk oplossen. Zodat zij zelf weer kunnen werken aan hun eigen herstel en verdere ontplooiing.  

Blokker: “Soms zie je rare uitwassen van beleid. Neem Marcel bijvoorbeeld, die 14.000 euro schuld had, in de daklozenopvang bivakkeerde, hierdoor psychische problemen ontwikkelde en agressief werd. Als ik het aantal hulpverleners bij elkaar optel dat zich al jaren met Marcel bezighoudt, dan kom ik op 48 hulpverleners in totaal, die jaarlijks in totaal € 269.000 kosten. En dat al vele jaren. Het resultaat? Marcel heeft na al die jaren nog steeds geen eigen huis, zijn schuld is nog steeds niet afbetaald en zijn psychische problemen zijn alleen maar verergerd.”

Ontzenuw onbedoelde effecten van beleid

Het Instituut voor Publieke Waarden zoekt oplossingen voor deze mensen en is gespecialiseerd in het ontzenuwen van onbedoelde effecten van beleid. Blokker: “Veel regels werken vaak prima voor 95 tot 98% van de mensen voor wie ze bedoeld zijn. Bij het meten van effecten van beleid worden ook vaak dit soort cijfers genoemd om aan te geven dat het beleid klopt en geslaagd is. De cijfers worden gelardeerd met succesvolle voorbeelden, de witte zwanen.” Maar voor Eelke Blokker gaat het juist om die 2 tot 5% van de mensen voor wie de regels niet of zelfs averechts werken. “De intentie van die regels is bijna altijd goed, maar dat wil nog niet zeggen dat de regels voor iedereen goed werken. The road to hell is paved with good intentions.”

"Woonproblemen worden structureel bestreden met zorgoplossingen"

Zijn ervaringen gebruikt Eelke Blokker om feedback te geven aan zorgkantoren, uitvoeringsinstanties, gemeenten en zorgorganisaties. Die feedback komt er vaak op neer dat zij bij het bedenken en evalueren van beleid juist goed moeten kijken naar de zwarte zwanen, naar de onbedoelde effecten ervan.

Blokker: “Het hebben van een huis, een veilige plek en een minimaal inkomen is het eerste dat je moet regelen als iemand structureel in de problemen zit. Als dat niet geregeld wordt, heeft andere hulp geen zin en worden de problemen alleen maar groter. De woonproblemen van mensen aan de onderkant zijn we structureel aan het bestrijden met zorgoplossingen. Bovendien leert onze ervaring dat vanaf de vierde hulpverlener die bij iemand over de vloer komt, de problemen alleen maar groter worden en niet kleiner. En toch blijven we tientallen hulpverleners op mensen afsturen. Dat is dus niet alleen weggegooid geld, maar ook nog schadelijk.”

Legitiem maatwerk

Om de problemen op te lossen voor de zwarte zwanen van het beleid, is maatwerk nodig. “Helaas zijn maatwerk en willekeur twee kanten van dezelfde medaille”, aldus Blokker. “Legitiem maatwerk kan door eerst overzicht te krijgen en te bepalen wat nu echt de belangrijkste problemen zijn waar mensen tegenaan lopen. Zoals Rouvoet mooi aangaf: ‘1 gezin, 1 plan, 1 regisseur.’ Vervolgens is het nodig om het perspectief in kaart te brengen: wat zijn de belangrijkste doelen en wensen? De doelen die gaan over bestaanszekerheid zouden daarbij prioriteit moeten hebben. Het is belangrijk om eerst een doorbraak te forceren zodat mensen weer zekerheid hebben over wonen en geld. Pas dan heeft therapie ook zin. Voor legitiem maatwerk is dus inzicht nodig, en dat vraagt om betrokkenheid bij de mensen waar het over gaat. Het Sociaal Hospitaal (SOHOS) helpt gemeenten en zorgverzekeraars om dat inzicht te krijgen, zodat zij ook legitiem maatwerk kunnen leveren en kunnen leren van knelpunten in het beleid.”

Sociaal Hospitaal

In Nederland wonen ongeveer 100.000 gezinnen die meer problemen hebben dan ze kunnen tellen. En die meer voorzieningen gebruiken dan ze kunnen begrijpen. Zonder dat ze daarmee echt geholpen zijn. 30% van onze publieke middelen in het sociaal domein besteden we aan 1% van de huishoudens in Nederland. De organisatie van al die hulp is gecompliceerd. Vanaf de vierde hulpverlener wordt het probleem achter de voordeur niet kleiner maar eerder groter. Samenwerken is moeilijk. Onlogica en willekeur liggen op de loer. Onbedoelde effecten als gevolg daarvan resulteren in hoge maatschappelijke kosten. Gemiddeld 104.000 euro per huishouden per jaar. Dat kan beter en goedkoper.

Sociaal Hospitaal voorkomt die onbedoelde effecten. Samen met betrokken professionals. Door legitiem maatwerk te maken dat huishoudens zelf begrijpen. En willen. Herstel van bestaanszekerheid staat voorop; geld en wonen. We vermijden bureaucratie of organiseren hem rondom het plan van mensen zelf. Dat levert logischere plannen op. Meer kwaliteit van leven. Lagere maatschappelijke kosten (-20%). En vrolijkere professionals.