Inmiddels zijn we ruim 10 jaar verder sinds de invoering van taakherschikking. Wat heeft dit de gezondheidszorg opgeleverd in termen van betaalbaarheid, toegankelijkheid en kwaliteit van zorg? De NZa onderzocht de effecten in de Monitor taakherschikking. Wat heeft de komst van verpleegkundig specialisten en physician assistants betekend voor de medisch-specialistische zorg?

Marian Kaljouw
Marian Kaljouw, bestuursvoorzitter NZa

" Taakherschikking moet óók positief bijdragen aan de betaalbaarheid."

Kaljouw: "Ik zie taakherschikking steeds prominenter in beeld komen als belangrijk instrument voor het bereiken van de juiste zorg op de juiste plek. Het is, als het goed wordt ingezet, een succesvol instrument voor het leveren van doelmatige en kwalitatief hoge zorg. Dit zie ik terug in diverse onderzoeken, die positieve effecten aantonen in termen van toegankelijkheid, kwaliteit van zorg en patiënttevredenheid. Op het gebied van betaalbaarheid zie ik tot op heden veel te weinig ontwikkelingen. Taakherschikking moet óók positief bijdragen aan de betaalbaarheid. Dit is essentieel als we samen de zorg toekomstbestendig willen houden. Betaalbaarheid en doelmatigheid liggen in elkaars verlengde. Op landelijk niveau hebben we ons allen gecommitteerd aan de afspraak om de groei van zorgkosten te remmen. Ik vind dat taakherschikking hiervoor nog onvoldoende wordt ingezet. De productieprikkel heeft op instellingsniveau nog teveel invloed. We staan nu op een splitsing; nemen we de ‘high-way’ en gaan we ons allen nu volledig committeren en (landelijke) afspraken maken, omdat we ervan overtuigd zijn dat taakherschikking een goed instrument is om huidige uitdagingen het hoofd te bieden? Of wordt het ‘no-way’, en moeten we constateren dat taakherschikking ons zorgstelsel niet de impulsen heeft gebracht welke we voor ogen hadden? De tijd van pionieren, wennen en aftasten moet nu voorbij zijn."

Beloon op uitkomsten, niet op productie

Ons eerdere advies over de bekostiging van de medisch-specialistische zorg onderstreept de urgentie dat de productiegerichte prikkel uit het bekostigingssysteem gehaald moet worden. Wanneer deze prikkel is weggehaald, en we ons richten op uitkomsten, krijgt ook taakherschikking de kans om maximaal bij te dragen aan de betaalbaarheid. De drang om het omzetplafond te vullen, de angst voor inkomstenderving en het ‘spel’ van inkomenspolitiek mag dit niet de weg staan. Vooralsnog zie ik een toename in volume, waardoor zorguitgaven alsmaar meer in het gedrang komen. Artsen van wie taken worden overgenomen, gaan vaak niet minder werken en verdienen, maar gaan andere en complexere patiënten behandelen. De inzet van taakherschikkers komt er ‘extra’ bovenop. Op de langere termijn kan taakherschikking pas leiden tot een daling van de uitgaven als er minder artsen nodig blijken te zijn en dezelfde verrichtingen door taakherschikkers tegen een lager tarief worden uitgevoerd.

Registreer de zorg op eigen naam

Essentieel is een multidisciplinaire benadering bij de raming van toekomstige capaciteit en instroom van artsen. Hoewel de regelgeving sinds 2015 is aangepast, registreert nog steeds niet iedereen op eigen naam. Wat houdt zorgaanbieders tegen om deze inzet transparant te maken? Ik vind dat elke individuele zorgaanbieder registratie op naam moet toestaan, anders zullen de effecten van taakherschikking nooit volledig inzichtelijk worden. Zorgaanbieders die de inzet wél inzichtelijk hebben, moeten actie ondernemen. Maak financiële businesscases, verwerk het in de kostprijzen en ga het gesprek aan met verzekeraars. Commitment en beleid moet er nu komen.

Leg taakherschikking vast in contractafspraken

Wij gaan vanaf nu monitoren dat afspraken omtrent taakherschikking gemaakt worden en dat deze ook contractueel worden vastgelegd. En is dit niet voldoende? Dan wil ik met de sector op zoek naar harde maatregelen; zij het in wet- en regelgeving, in de bekostigingssystematiek en/of landelijke richtlijnen.

Beleid en cultuur

Het beleid en de cultuur binnen een organisatie is essentieel voor de inzet van de verpleegkundig specialist en physician assistant. Men moet openstaan voor taakherschikkers. Dit lijkt nog niet bij iedereen het geval te zijn. Daarnaast ontbreekt bij zowel zorgaanbieders als zorgverzekeraars beleid ten aanzien van taakherschikking. Dit moet op centraal niveau meer aandacht krijgen. Hierbij helpt het delen van goede voorbeelden.

Sanne Smulders, Msc
Sanne Smulders, verpleegkundig specialist Interventie Endoscopie Leids Universitair Medisch Centrum

"Actuele cijfers ontbreken vaak."

"Het is positief dat de NZa over dit onderwerp een monitor heeft uitgebracht. Het feit dat de bevindingen van de effecten van de taakherschikking nog onvoldoende in beeld te brengen zijn vind ik een logisch gevolg van de, in mijn ogen, trage ontwikkeling binnen de registratie-ontwikkelingen en de daaruit voortvloeiende contractuele afspraken. Actuele cijfers ontbreken vaak omdat de exacte aantallen en registratie daarvan achterlopen op de wettelijke regelgeving. Dit is een multifactorieel probleem. Zorgaanbieders hebben nog geen consensus bereikt over implementatie van taakherschikking, waardoor veel afspraken op verschillende manieren in de praktijk worden geïnterpreteerd. Dit leidt tot een gedecentraliseerde bevoegdheidsspreiding. Gestreefd moet worden naar een meer gecentraliseerde aanpak (beleid) onder zorgaanbieders, ik ben van mening dat dit uiteindelijk wel leidt tot de (verwachte) kostenreductie binnen de gezondheidszorg.

Op dit moment is het voor zorgaanbieders/zorgprofessionals nog onduidelijk wat het mandaat is van de NZa binnen deze taakherschikking. Gaat de NZa toezicht houden op de contractuele afspraken die worden gemaakt tussen zorgaanbieders en zorgverzekeraars met betrekking tot deze taakherschikking? Niet langer kan de totale zorg toegeschreven worden aan de uitvoering van 1 medische verrichting. In het ontwarren van de productieprikkel en de contractuele afspraken tussen zorgaanbieders en zorgverzekeraars met deze taakherschikking in het achterhoofd, ligt wellicht een rol weggelegd voor de NZa."