De Nederlandse Zorgautoriteit bracht in de Monitor paramedische zorg de ontwikkelingen in kaart van de betaalbaarheid en toegankelijkheid van de paramedische zorg. Daarnaast zien we dat er onder zorgaanbieders veel onvrede is over het contracteerproces met zorgverzekeraars. In de monitor doen we een aantal aanbevelingen voor verbeteringen van de zorginkoop in de paramedische zorg.

Maak kwaliteit paramedische zorg inzichtelijk

De Nederlandse Zorgautoriteit komt met aanbevelingen voor zorgverzekeraars en zorgaanbieders in de monitor paramedische zorg. Zorgaanbieders moeten meer inzicht geven in de kwaliteit en de uitkomsten van hun behandelingen voor de patiënt. Zorgverzekeraars moeten meer gaan inkopen op kwaliteit en meer inzicht geven in de opbouw van tarieven en wanneer je daar als zorgaanbieder voor in aanmerking komt. Nu ligt in de inkoop de focus bij zorgverzekeraars vooral op de prijs en het volume. Wij vinden dat de nadruk moet liggen op de kwaliteit van de zorgverlening voor de patiënt.

Lees al onze conclusies en aanbevelingen in de Informatiekaart paramedische zorg 2012-2018 en in de Monitor paramedische zorg.

Kwaliteit van zorg en effect behandeling
  • Kwaliteit van zorg en effect behandeling onbekend
  • Kwaliteit van behandelaren is geborgd
  • Veel contracten afgesloten: Meer dan 98,5% van de paramedische zorgpraktijken/paramedici heeft een contract
  • Korte reistijd tot praktijk paramedische zorg: 94% van de inwoners van Nederland heeft minder dan 15 minuten nodig om bij een praktij voor paramedische zorg te komen
  • Geen of nauwelijks wachttijden:
    • geen wachttijd bij diëtetiek, fysio- en oefentherapie
    • wachttijd minder dan vier weken bij logopedie en ergotherapie

De feiten

We zien dat de contracteergraad in de paramedische zorg hoog is. Bijna alle zorgaanbieders hebben een contract afgesloten met een of meer zorgverzekeraars. Wel is er onder zorgaanbieders veel onvrede over het contracteerproces. Zorgaanbieders geven aan dat ze de tarieven te laag vinden. Daarnaast kunnen ze zich niet vinden in de PREM (waarmee ze van zorgverzekeraars patiëntervaringen moeten bijhouden) en de behandelindex. Ook hun onderhandelpositie is een belangrijke bron van onvrede.

De tarieven stijgen beperkt

De tarieven voor de reguliere prestaties (70% van de totale omzet) stijgen jaarlijks beperkt. Voor logopedie stijgen de tarieven iets meer. Zorgaanbieders uiten hierover hun zorgen. Ze vinden de tarieven te laag voor een gezonde bedrijfsvoering. Van de zorgaanbieders geeft 15% in de enquête aan dat zij verwachten hun praktijk binnen 5 jaar om deze reden te moeten sluiten. Uit gegevens over de winsten van praktijken voor fysiotherapie en oefentherapie komt een ander beeld naar voren. Die stegen met gemiddeld zo’n 7% tussen 2012 en 2016.

Tarieven 2012 tot 2018

Tarieven 2012 tot 2018

Behandelingen paramedische zorg: +3,7% tot +8,7%

Landelijke indexering zorg: +10,9%

Gemiddeld bedrijfsresultaat

Gemiddeld bedrijfsresultaat fysiotherapiepraktijken: € 55.500 (in 2016) - +7,1% (van 2012 tot 2016)

Gemiddeld bedrijfsresultaat oefentherapiepraktijken: € 22.900 (in 2016) - +7% (van 2012 tot 2016)

Variatie in de tarieven

De spreiding van de tarieven in de paramedische zorg is beperkt. Het gemiddelde tarief voor behandelingen bij een pluscontract ligt € 1 tot € 3 boven het tarief voor deze behandelingen bij een basiscontract.

Uitgaven stijgen

We zien daarnaast dat de totale uitgaven aan paramedische zorg in de jaren 2012-2018 met ruim 20% zijn toegenomen. Deze toename komt vooral doordat meer patiënten worden behandeld. Per patiënt daalt het aantal behandelingen juist. In absolute zin zijn de kosten voor fysiotherapie het sterkst toegenomen: € 267 miljoen. Dit is een groot verschil met de overige paramedische sectoren, waar de toename varieert tussen de € 5 en € 25 miljoen.           

Uitgaven in 2018

Uitgaven in 2018

Fysiotherapie: € 1.624 miljoen

Logopedie: € 141 miljoen

Oefentherapie: € 54 miljoen

Ergotherapie: € 49 miljoen

Diëtetiek: € 45 miljoen

De paramedische zorg is goed toegankelijk

De paramedische zorg is in Nederland over het algemeen goed toegankelijk. Nog steeds hebben zorgverzekeraars met veel zorgaanbieders een contract. In veruit de meeste regio’s is voor mensen binnen een kwartier reizen een paramedische zorgaanbieder beschikbaar.

Wel daalt het aantal fysiotherapeuten, oefentherapeuten en logopedisten. Voor logopedie leidt dit volgens een deel van de ondervraagde logopedisten tot wachttijden van een maand voor nieuwe patiënten. Ook bij ergotherapie zijn er soms wachttijden. Dit leidt nog niet tot acute knelpunten. Van patiënten zijn er nog geen signalen dat ze niet binnen een week ergens terecht konden voor paramedische zorg.

Kwaliteit niet in beeld

De kwaliteit van zorgverleners is geborgd. Zorgverleners moeten voldoen aan eisen op het gebied van scholing en deskundigheidsbevordering. Maar het verschil in kwaliteit van de zorgverlening is niet inzichtelijk. Patiënten en zorgverzekeraars kunnen nu geen keuze maken op basis van het verschil in kwaliteit. Zorgverzekeraars vinden dat er in het contracteerproces meer aandacht moet zijn voor kwaliteits- en uitkomst indicatoren. Zorgaanbieders kunnen zich niet vinden in de poging van zorgverzekeraars om dit inzichtelijk te maken.

Drie reacties op de Monitor paramedische zorg

Michiel Trouw: “Fysiotherapeuten zijn hard bezig om de kwaliteit inzichtelijk te maken”

Praktijk voor gespecialiseerde manueel therapie en fysiotherapie Trouw, tweemanspraktijk te Hengelo.

Michiel Trouw
Michiel Trouw

Hoe verloopt de contractering?

Ik vind het moeizaam verlopen. Ik heb het hele jaar gesprekken gevoerd met zorgverzekeraars vanuit onder andere de actiegroep Actiefysio. Ik merk dat zorgverzekeraars toch vooral willen beheersen door op de kosten te drukken. Fysiotherapie is goedkope, toegankelijke zorg die zorg in andere sectoren kan voorkomen. Daar mag meer aandacht voor komen. Wij kosten geen geld, maar besparen geld voor de zorg als geheel.

Wat gaat goed?

Er is een ontwikkeling naar een meer menselijkere kant in de omgang. Zorgverzekeraars staan ook meer open dan eerder voor wat we zeggen. Ze zien dat het ons menens is. In de contracten zie ik ook een paar kleine lichtpuntjes. De eerste tariefvoorstellen zijn hoger dan vorig jaar, maar het is nog niet genoeg richting de uitkomsten van de schrapsessies.

Wat kan beter?

Er is veel zurigheid in de beroepsgroep. De punten uit de schrapsessies moeten nu worden opgepakt door zorgverzekeraars. Fysiotherapeuten zijn hard bezig om de kwaliteit inzichtelijk te maken. Er is een meerjarenplan. Met alle onrust ligt dat nu een beetje stil. Daarnaast ben ik benieuwd waarom zorgverzekeraars geen andere vormen van polissen aanbieden. Waarom niet experimenteren met een sommapolis, een polis waarbij je als verzekerde voor een maximumbedrag per jaar zorg vergoed krijgt? De fysiotherapeut bepaalt dan zelf zijn prijs. Ga weer op zoek naar dat vertrouwen in de zorgaanbieder. Verder is het stimuleren van vernieuwing binnen de beweegzorg goed te begrijpen, maar het mag niet ten koste van de contracten van de meerderheid van de fysiotherapeuten gaan.

Rien van der Dussen: “Wij zijn lid van Fysiotopics, zij onderhandelen voor ons”

Eigenaar Gofysio. Praktijk met 50 fysiotherapeuten in Utrecht, Nieuwegein en Amsterdam.

Rien van der Dussen
Rien van der Dussen

Hoe verloopt de contractering?

Bij mij overheerst dat ik moet tekenen bij het kruisje. Er wordt wel gezegd dat er onderhandelingsruimte is, maar ik ervaar dat niet zo. Ik heb het wel geprobeerd, om in gesprek te komen met de zorgverzekeraar. Soms lukt het, maar dan moet je alles uit de kast halen.

Wat gaat goed?

Ik zie ook kansen als we samenwerken met andere zorgaanbieders. Met mijn lokale collega’s is dat niet gelukt. We verschilden teveel van mening. We zijn als praktijk toen lid geworden van Fysiotopics. Zij onderhandelen voor ons. We krijgen niet zozeer betere voorwaarden, maar een andere contractvorm. De contracten zijn gericht op het verminderen van de zorgkosten. Als je efficiënt werkt, houd je nu meer over en de zorgverzekeraar kost het ook minder. En de patiënt krijgt de garantie dat zijn klachten worden opgelost voor een vaste prijs.

Wat kan beter?

Zorgverzekeraars mogen iets meer luisteren naar paramedici. Wij moeten ons steeds aanpassen en op een andere manier de kwaliteit inzichtelijk maken. Eerst is het de behandelindex, dan weer de PREM. Ga in gesprek met voorlopers en zie wat er al gebeurt op het gebied van kwaliteitsinformatie. We willen allemaal goede zorg voor de patiënt.

Steven Baldee: “We zijn vooral bezig met het hoofd boven water te houden”

Ergotherapiepraktijk Doen. Driemanspraktijk in Amsterdam.

Steven Baldee
Steven Baldee

Hoe verloopt de contractering?

Ik ervaar het contractaanbod als een eenzijdig voorstel. Je kunt tekenen of niet. Een gesprek hierover is niet echt mogelijk. Dat is een belangrijk punt. Zorgverzekeraars willen dat wij de kwaliteit die we leveren inzichtelijk maken naast de huidige kwaliteitssystemen die al bestaan. Denk hierbij aan een kwaliteitsregister, standaarden en protocollen. Wij zijn vooral bezig met het hoofd boven water te houden. Op dit moment is de tijd er gewoonweg niet om hiermee aan de slag te gaan. De patiënten hebben er inderdaad geen last van. Daar zorgen we voor. Maar dat betekent niet dat de nood tot verandering hoog is. De maat is nu wel vol.  

Wat gaat goed?

Het proces is wel transparant. Welke stappen er worden gezet om tot een contract te komen. Wanneer je een eerste voorstel kunt verwachten en wanneer je moet reageren. Hoe zorgverzekeraars tot tarieven komen of aanvullende eisen, dat is niet inzichtelijk. Deze aanvullende eisen worden zowel in kosten als in tijd op het bordje van de zorgverlener gelegd. We proberen nu zelf op een voorzichtige manier innovatieve zorgproducten te ontwikkelen gericht op zorggroepen. Daarnaast zijn we bezig met een bedrijfsmodel waarbinnen de kosten zo laag mogelijk zijn. Ondernemers kunnen dan aansluiten bij onze praktijk als franchise en zo gebruik maken van zaken als software, administratie en agendabeheer en andere zaken.

Wat kan beter?

Ik vind het jammer dat elke zorgverzekeraar weer een andere contractduur heeft. De een loopt drie jaar, de ander weer twee of één jaar. Hierdoor ben je eigenlijk altijd bezig met contracten. Ook de manier waarop je een contract afsluit verschilt. De een gebruikt een eigen portaal, de  ander regelt het via Vecozo. De een heeft een contract voor de hele praktijk, de ander per zorgverlener. Waar ik op zoek naar ben is hoe kunnen we het wantrouwen wat er nu leeft omkeren zodat het vertrouwen hersteld wordt tussen zorgverzekeraars en zorgverleners. Op die manier kun je pas echt samenwerken en stappen zetten in de ontwikkeling van zorgproducten en diensten!