Het contracteerseizoen is begonnen. Op 1 april moesten alle zorgverzekeraars hun inkoopbeleid bekend maken voor de zorginkoop voor 2020. Zorgaanbieders weten nu aan welke minimumeisen zij moeten voldoen en kunnen zich voorbereiden op de zorginkoop. De NZa volgt de contractering op de voet. Directeur Toezicht en Handhaving Karina Raaijmakers vertelt over de visie van de NZa op de contractering.

Karina Raaijmakers
Karina Raaijmakers

"Iedereen in Nederland moet er op kunnen vertrouwen dat er altijd goede en betaalbare zorg beschikbaar is als die nodig is, nu en in de toekomst. Daar stáát de NZa voor. De zorginkoop is heel belangrijk voor alle aspecten van wat wij ook wel de ‘betaalbaarheid, toegankelijkheid en kwaliteit van zorg’ noemen. De afspraken tussen zorgverzekeraars en zorgaanbieders vormen het fundament om daar concreet invulling aan te geven."

Contract niet verplicht

Zorgverzekeraars kopen zorg in voor hun verzekerden en maken daarvoor afspraken met zorgaanbieders. Zij zijn niet verplicht om met alle bestaande zorgaanbieders contracten af te sluiten. Wij schrijven ook niet voor welke afspraken zorgaanbieders en zorgverzekeraars moeten maken. Dat zijn afspraken tussen private partijen. Als een zorgaanbieder en een zorgverzekeraar het niet eens kunnen worden bij de inkoop van zorg, dan kunnen zij hun geschil voorleggen aan het Nederlands Arbitrage Instituut

Welke rol speelt de NZa in de contractering?

In de eerste plaats hechten wij er veel waarde aan dat het proces van zorginkoop tussen zorgverzekeraars en zorgaanbieders goed verloopt. Daarmee bedoelen we dat de informatie duidelijk is en dat partijen vlot reageren op elkaars voorstellen. Pas dan kan de zorginkoop vlot en soepel verlopen. Daarom hebben we randvoorwaarden voor het proces van de zorginkoop in regels gevat. Zo moeten zorgverzekeraars hun zorginkoopbeleid en procedures voor 1 april bekend maken. Ze moeten zorgen dat zorgaanbieders met vragen bij hen terecht kunnen. Mocht er toch iets wijzigen, dan moet dit tijdig bekend worden gemaakt. Dit geldt overigens ook voor zorgaanbieders. Ook zij moeten vragen van zorgverzekeraars op tijd en duidelijk beantwoorden.

Wat doet de NZa als zorgverzekeraars of zorgaanbieders zich niet aan de regels houden?

Dan treden we op. Altijd met het doel dat het proces van zorginkoop dan wél goed gaat verlopen. Of iedereen zich aan onze regels houdt maken we enerzijds op uit signalen die we krijgen als het níet goed verloopt. Anderzijds monitoren we ook in algemene zin de diverse inkoopmarkten. We maken dit jaar monitors over de contractering van ggz, huisartsen, wijkverpleging en paramedische zorg.
Ook uit zo’n monitor kunnen we signalen oppakken als het proces van contractering tussen zorgverzekeraars en zorgaanbieders niet goed verloopt.

Maar kijkt de NZa dan alleen naar de randvoorwaarden?

Nee zeker niet. Het gaat natuurlijk ook om de inhoud van de contractafspraken, want uiteindelijk bepaalt de inhoud of er daadwerkelijk een invulling of impuls wordt gegeven aan betaalbaarheid, toegankelijkheid en kwaliteit van zorg. Het beleid van de NZa ondersteunt het realiseren van de juiste zorg op de juiste plek, een programma van het ministerie van VWS. De patiënt staat daarbij centraal. Dat betekent dat patiënten zorg krijgen in hun eigen omgeving als dat mogelijk is. Maar ook dat zorgaanbieders geen zorg leveren omdat het kan, maar omdat het nodig is. Dit vraagt een hele andere manier van kijken: van ons als NZa, van zorgaanbieders, van zorgverzekeraars, van gemeenten…

"Wat goed is voor de patiënten en de verzekerden, kunnen aanbieders en zorgverzekeraars samen het beste bepalen."

Wij vinden het belangrijk dat daarvoor nu al in de contractering voor volgend jaar aandacht is. Dat we zien dat betrokken partijen in de regio een visie ontwikkelen op hoe de verschuiving naar de juiste zorg op de juiste plaats vorm kan krijgen. En dat vernieuwende afspraken worden gemaakt die echt invulling geven aan deze visie. Maatwerk is daarbij het sleutelwoord. Wat goed is voor de patiënten en de verzekerden, kunnen aanbieders en zorgverzekeraars samen het beste bepalen.

Onze rol is om te signaleren of zorgverzekeraars en zorgaanbieders in de contracten invulling geven aan hun visie, ze aan te spreken als ze naar ons idee meer kunnen doen en goede voorbeelden te delen zodat anderen er van kunnen leren en niet het wiel opnieuw hoeven uit te vinden.

Dit jaar zullen we bijvoorbeeld specifiek aandacht hebben voor de koers en strategie die de zorgverzekeraar heeft. Geeft die invulling aan het borgen van de toegankelijkheid en betaalbaarheid van zorg op de langere termijn? We zien nog wel eens dat de strategie er op papier wel is, maar niet in de contracten die ze sluiten met de zorgaanbieders. Daar zullen we zorgverzekeraars op aanspreken. Maar we zullen ook aandacht hebben voor zaken die zorgverzekeraars niet alleen voor elkaar krijgen. We zien bijvoorbeeld dat het gebrek aan inzicht in de kwaliteit van zorg in sommige sectoren een belemmering vormt om kwaliteit goed te betrekken in de contractering. Bepalen wat goede kwaliteit is, is aan het zorgveld. Daar zullen we zorgaanbieders dus op aanspreken.